५.४०.१८

जानकीरक्षणार्थं वा श्रमाद्वा नोपलभ्यते ।
अथ वा कः श्रमस्तस्य सैव तेनाभिरक्षिता ॥

अन्वयः

जानकीरक्षणार्थं वा is it to protect Janaki, श्रमाद्वा or is it because he was tired, नोपलभ्यते we are not able to understand, अथवा or else, तस्य his, श्रमः tiresomeness, कः what, तेन by him, सैव she alone, अभिरक्षिता is spared.

M N Dutt

Whether for preserving Jānakī, or from fatigue—it dose not appear. But what is his fatigue? She it is that has been preserved by him.

Summary

"It is not clear whether he spared that place for protecting Janakai or he stopped due to exhaustion. What is fatigue for him? It must be to save her that she is spared by him.

पदच्छेदः

जानकीरक्षणार्थंजानकी–रक्षण–अर्थ (२.१)
वावा (अव्ययः)
श्रमाद्श्रम (५.१)
वावा (अव्ययः)
नोपलभ्यते (अव्ययः)–उपलभ्यते (√उप-लभ् प्र.पु. एक.)
अथवाअथवा (अव्ययः)
कः (१.१)
श्रमस्तस्यश्रम (१.१)–तद् (६.१)
सैवतद् (१.१)–एव (अव्ययः)
तेनाभिरक्षितातद् (३.१)–अभिरक्षित (√अभि-रक्ष् + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

जा कीक्ष णा र्थं वा
श्र मा द्वा नोभ्य ते
वा कःश्र स्तस्य
सै ते नाभिक्षि ता