स राक्षसानां निहतं महाबलं; निशम्य राजा परिवृत्तलोचनः ।
समादिदेशाप्रतिमं पराक्रमे; प्रहस्तपुत्रं समरे सुदुर्जयम् ॥
स राक्षसानां निहतं महाबलं; निशम्य राजा परिवृत्तलोचनः ।
समादिदेशाप्रतिमं पराक्रमे; प्रहस्तपुत्रं समरे सुदुर्जयम् ॥
अन्वयः
स he, राजा king, राक्षसानाम् of ogres, महत् mighty, बलम् army, निहतम् killed, निशम्य after hearing, परिवृत्तलोचनः with his eyes rolling, पराक्रमे in valour, अप्रतिमम् matchless, समरे in war, सुदुर्जयम् difficult to conquer, प्रहस्तपुत्रम् son of Prahasta, समादिदेश commanded.M N Dutt
Hearing that a mighty host of the Rākṣasas had been slain, the king, with his eyes whirling in ire, ordered Prahasta's son of incomparable prowess, and invincible in battle.Summary
The mighty demon king having heard about the killing of the formidable army of ogres, his eyes rolling in rage, commanded the son of Prahasta, who is difficult to conquer and matchless in war.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे द्विचत्वारिंशस्सर्गः॥Thus ends the fortysecond sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.पदच्छेदः
| स | तद् (१.१) |
| राक्षसानां | राक्षस (६.३) |
| निहतं | निहत (√नि-हन् + क्त, २.१) |
| महाबलं | महत्–बल (२.१) |
| निशम्य | निशम्य (√नि-शामय् + ल्यप्) |
| राजा | राजन् (१.१) |
| परिवृत्तलोचनः | परिवृत्त (√परि-वृत् + क्त)–लोचन (१.१) |
| समादिदेशाप्रतिमं | समादिदेश (√समा-दिश् लिट् प्र.पु. एक.)–अप्रतिम (२.१) |
| पराक्रमे | पराक्रम (७.१) |
| प्रहस्तपुत्रं | प्रहस्त–पुत्र (२.१) |
| समरे | समर (७.१) |
| सुदुर्जयम् | सु (अव्ययः)–दुर्जय (२.१) |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | रा | क्ष | सा | नां | नि | ह | तं | म | हा | ब | लं |
| नि | श | म्य | रा | जा | प | रि | वृ | त्त | लो | च | नः |
| स | मा | दि | दे | शा | प्र | ति | मं | प | रा | क्र | मे |
| प्र | ह | स्त | पु | त्रं | स | म | रे | सु | दु | र्ज | यम् |
| ज | त | ज | र | ||||||||