५.४३.१६

स तान्प्रवृद्धान्विनिहत्य राक्षसा;न्महाबलश्चण्डपराक्रमः कपिः ।
युयुत्सुरन्यैः पुनरेव राक्षसै;स्तदेव वीरोऽभिजगाम तोरणम् ॥

अन्वयः

वीरः hero, महाबलः mighty one, चण्डपराक्रमः whose valiance was fierce, सः कपिः that Hanuman, प्रवृद्धान् the ogres who were old and grew stronger, तान् राक्षसान् those gaints, विनिहृत्य slayed, अन्यैः others, राक्षसैः by ogres, युयुत्सुः desiring to wage war, पुनरेव once again, तम् that, तोरणमेव archway, अभिजगाम went forth.

M N Dutt

Having slain those overgrown Rākşasas, that exceedingly powerful and heroic monkey of terrific power, desirous of again coping with other Rākşasas, retraced his steps to the selfsame entrance.

Summary

Having killed the ogres who were old and strong, the valiant and mighty Hanuman, wishing to slay the other ogres advanced towards the archway.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः॥Thus ends the fortyfifth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

सतद् (१.१)
तान्तद् (२.३)
प्रवृद्धान्प्रवृद्ध (√प्र-वृध् + क्त, २.३)
विनिहत्यविनिहत्य (√विनि-हन् + ल्यप्)
राक्षसान्राक्षस (२.३)
महाबलश्चण्डपराक्रमःमहत्–बल (१.१)–चण्ड–पराक्रम (१.१)
कपिःकपि (१.१)
युयुत्सुर्युयुत्सु (१.१)
अन्यैःअन्य (३.३)
पुनर्पुनर् (अव्ययः)
एवएव (अव्ययः)
राक्षसैस्राक्षस (३.३)
तद्तद् (२.१)
एवएव (अव्ययः)
वीरोवीर (१.१)
ऽभिजगामअभिजगाम (√अभि-गम् लिट् प्र.पु. एक.)
तोरणम्तोरण (२.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
स तान्प्र वृ द्धान्विनि हत्य राक्ष सा
न्म हाब ल श्चण्डप राक्र मःक पिः
यु युत्सु र न्यैःपुन रेव राक्ष सै
स्त देव वी रोऽभिज गाम तोर णम्
जतजर