५.४५.१६

ततः स पिङ्गाधिपमन्त्रिसत्तमः; समीक्ष्य तं राजवरात्मजं रणे ।
उदग्रचित्रायुधचित्रकार्मुकं; जहर्ष चापूर्यत चाहवोन्मुखः ॥

अन्वयः

ततः then, सः he, Hanuman, पिङ्गाधिपमन्त्रिसत्तमः esteemed minister of the copperyeyed Sugriva, उदग्रचित्रायुधचित्रकार्मुकम् holding manifold splendid weapons raised, तम् him, राजवरात्मजम् that prince, समीक्ष्य observed, जहर्ष rejoiced, आहवोन्मुखः became ready for the battle, अपूर्यत च made the necessary preparations

M N Dutt

Seeing in battle that son of the foremost of monarchs, with his excellent weapons upraised and his beautiful bow, that best of the counsellors of the lord of monkeys, rejoiced, and intent on encounter, increased himself.

Summary

Hanuman, the esteemed minister of the copperyeyed Sugriva observed the prince holding manifold splendid weapons. He rejoiced, grew in size ready to fight, making the necessary prepararions (taking the required position).

पदच्छेदः

ततःततस् (अव्ययः)
सतद् (१.१)
पिङ्गाधिपमन्त्रिसत्तमःपिङ्ग–अधिप–मन्त्रिन्–सत्तम (१.१)
समीक्ष्यसमीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्)
तंतद् (२.१)
राजवरात्मजंराजन्–वर–आत्मज (२.१)
रणेरण (७.१)
उदग्रचित्रायुधचित्रकार्मुकंउदग्र–चित्र–आयुध–चित्र–कार्मुक (२.१)
जहर्षजहर्ष (√हृष् लिट् प्र.पु. एक.)
चापूर्यतच (अव्ययः)–आपूर्यत (√आ-पृ प्र.पु. एक.)
चाहवोन्मुखःच (अव्ययः)–आहव–उन्मुख (१.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
त तःस पि ङ्गाधिप मन्त्रि सत्त मः
स मीक्ष्य तं राजव रात्म जंर णे
उ दग्र चि त्रायुध चित्र कार्मु कं
ज हर्ष चा पूर्यत चाह वोन्मु खः
जतजर