५.४६.४५

स रोचयामास परैश्च बन्धनं; प्रसह्य वीरैरभिनिग्रहं च ।
कौतूहलान्मां यदि राक्षसेन्द्रो; द्रष्टुं व्यवस्येदिति निश्चितार्थः ॥

अन्वयः

राक्षसेन्द्रः demon king, माम् me, कौतूहलात् out of curiosity, द्रष्टुम् to see, व्यवस्येद्यदि if he decides, इति this way, निश्चितार्थः decided, सः he परै: by the enemies, बन्धनम bondage, वीरैः by warriors, प्रसह्य by force, अभिनिग्रहं च even capture also, रोचयामास enjoyed

M N Dutt

And he gladly allowed himself to be tied up and rebuked by his enemies, thinking that he might converse with the lord of the Rākşasas, if he, out of curiosity, should like to see him.

Summary

Bound by the enemy warriors, Hanuman, decided to bear all humiliations, thinking, 'May be the demon king might come to see me out of curiosity if he is so disposed'.

पदच्छेदः

सतद् (१.१)
रोचयामासरोचयामास (√रोचय् प्र.पु. एक.)
परैश्चपर (३.३)–च (अव्ययः)
बन्धनंबन्धन (२.१)
प्रसह्यप्रसह्य (√प्र-सह् + ल्यप्)
वीरैर्वीर (३.३)
अभिनिग्रहंअभिनिग्रह (२.१)
चच (अव्ययः)
कौतूहलान्मांकौतूहल (५.१)–मद् (२.१)
यदियदि (अव्ययः)
राक्षसेन्द्रोराक्षस–इन्द्र (१.१)
द्रष्टुंद्रष्टुम् (√दृश् + तुमुन्)
व्यवस्येद्व्यवस्येत् (√व्यव-सा विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
इतिइति (अव्ययः)
निश्चितार्थःनिश्चित (√निः-चि + क्त)–अर्थ (१.१)

छन्दः

इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
स रोच या मासप रैश्च बन्ध नं
प्र सह्य वी रैरभि निग्र हंच
कौ तूह ला न्मांयदि राक्ष से न्द्रो
द्र ष्टुंव्य व स्येदिति निश्चि ता र्थः
ततजगग