५.४६.४८

अहो महत्कर्म कृतं निरर्थकं; न राक्षसैर्मन्त्रगतिर्विमृष्टा ।
पुनश्च नास्त्रे विहतेऽस्त्रमन्य;त्प्रवर्तते संशयिताः स्म सर्वे ॥

अन्वयः

अहो Alas, महत् great, कर्म action, निरर्थकम् wasted, कृतम् done, राक्षसैः by the ogres, मन्त्रगतिः impact of mantra, न विमृष्टाः is not considered, मन्त्रे when mantra, विहते is ineffective, अन्यत् other, अस्त्रम् astra, न प्रवर्तते works, सर्वे all, संशयिताः our lives will be at risk, स्म us

M N Dutt

Beholding that best of monkeys tied up with bark and liberated from the binding of the weapon Indrajit reflected that the binding force of the Brahma weapon became powerless when there was any other binding. “Alas, (those Räkşas) have rendered my mighty deed fruitless. They know not the action of Mantras. (That the action of a Brahma mantra upon one is multified if one is bound physically) And on the Brahma weapon being baffled, any other weapon cannot effect anything; and thus we thus we have all been placed in a critical predicament."

पदच्छेदः

अहोअहर् (१.१)
महत्महत् (१.१)
कर्मकर्मन् (१.१)
कृतंकृत (√कृ + क्त, १.१)
निरर्थकंनिरर्थक (१.१)
नन (अव्ययः)
राक्षसैर्राक्षस (३.३)
मन्त्रगतिर्मन्त्र–गति (१.१)
विमृष्टाविमृष्ट (√वि-मृश् + क्त, १.१)
पुनश्चपुनर् (अव्ययः)–च (अव्ययः)
नास्त्रेन (अव्ययः)–अस्त्र (७.१)
विहतेविहत (√वि-हन् + क्त, ७.१)
ऽस्त्रम्अस्त्र (१.१)
अन्यत्अन्य (१.१)
प्रवर्ततेप्रवर्तते (√प्र-वृत् लट् प्र.पु. एक.)
संशयिताःसंशयित (१.३)
स्मस्म (अव्ययः)
सर्वेसर्व (१.३)

छन्दः

उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
अ होम ह त्कर्मकृ तंनि रर्थ कं
न राक्ष सै र्मन्त्रग तिर्वि मृ ष्टा
पु नश्च ना स्त्रेविह तेऽस्त्र मन्य
त्प्र वर्त ते संशयि ताःस्म स र्वे
जतजगग