५.४६.५१

अथेन्द्रजित्तं प्रसमीक्ष्य मुक्त;मस्त्रेण बद्धं द्रुमचीरसूत्रैः ।
व्यदर्शयत्तत्र महाबलं तं; हरिप्रवीरं सगणाय राज्ञे ॥

अन्वयः

अथ and then, द्रुमचीरसूत्रैः with bark ropes, बद्धम् bound, तम् him, अस्त्रेण by the astra, मुक्तम् released, प्रसमीक्ष्य seeing, इन्द्रजित् Indrajit, महाबलम् who had great power, तं हरिप्रवीरम् foremost monkey, तत्र there, सगणाय including the courtiers, राज्ञे king in the royal assembly, न्यदर्शयत् presented

M N Dutt

Seeing (Hanuman) freed from the (Brahma) weapon yet bound by the bark of trees, he (Indrajit) showed the exceedingly powerful and highly heroic monkey to the king along with his adherents.

Summary

Then Indarjit, seeing the powerful Hanuman, the foremost of monkeys who was released from the Brahmastra, still bound by bark ropes, presented him to the ogres and their master in the royal assembly.

पदच्छेदः

अथेन्द्रजित्अथ (अव्ययः)–इन्द्रजित् (१.१)
तंतद् (२.१)
प्रसमीक्ष्यप्रसमीक्ष्य (√प्रसम्-ईक्ष् + ल्यप्)
मुक्तम्मुक्त (√मुच् + क्त, २.१)
अस्त्रेणअस्त्र (३.१)
बद्धंबद्ध (√बन्ध् + क्त, २.१)
द्रुमचीरसूत्रैःद्रुम–चीर–सूत्र (३.३)
व्यदर्शयत्व्यदर्शयत् (√वि-दर्शय् लङ् प्र.पु. एक.)
तत्रतत्र (अव्ययः)
महाबलंमहत्–बल (२.१)
तंतद् (२.१)
हरिप्रवीरंहरि–प्रवीर (२.१)
सगणायस (अव्ययः)–गण (४.१)
राज्ञेराजन् (४.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
अ थेन्द्र जि त्तंप्रस मीक्ष्य मुक्त
म स्त्रेण ब द्धंद्रुम चीर सू त्रैः
व्य दर्श य त्तत्रम हाब लं तं
ह रिप्र वी रंसग णाय रा ज्ञे