यथाक्रमं तैः स कपिश्च पृष्टः; कार्यार्थमर्थस्य च मूलमादौ ।
निवेदयामास हरीश्वरस्य; दूतः सकाशादहमागतोऽस्मि ॥
यथाक्रमं तैः स कपिश्च पृष्टः; कार्यार्थमर्थस्य च मूलमादौ ।
निवेदयामास हरीश्वरस्य; दूतः सकाशादहमागतोऽस्मि ॥
अन्वयः
तैः by those, यथाक्रमम् in a proper order, कार्यार्थम् purpose, अर्धस्य of the purpose, मूलम् origin, विपृष्टः questioned, सः कपिः that monkey, हरीश्वरस्य सकाशात् a messsenger of the king of monkeys, सकाशात from his place, आगतः अस्मि I came, निवेदयामास he reportedM N Dutt
And by turns questioned by them as to his mission and purpose, as well as the fundamental occasion (of his in road), that foremost of monkeys replied, “A messenger, I come (from Sugriva.)"Summary
At the very outset they questioned Hanuman manner in the usual about the place he came from and the purpose. Hanuman reported, 'I am Hanuman. I came as a messenger by the order of the king of monkeys'.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टचत्वारिंशस्सर्गः॥Thus ends the fortyeigth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.पदच्छेदः
| यथाक्रमं | यथाक्रमम् (अव्ययः) |
| तैः | तद् (३.३) |
| स | तद् (१.१) |
| कपिश्च | कपि (१.१)–च (अव्ययः) |
| पृष्टः | पृष्ट (√प्रच्छ् + क्त, १.१) |
| कार्यार्थम् | कार्य–अर्थ (२.१) |
| अर्थस्य | अर्थ (६.१) |
| च | च (अव्ययः) |
| मूलम् | मूल (२.१) |
| आदौ | आदि (७.१) |
| निवेदयामास | निवेदयामास (√नि-वेदय् प्र.पु. एक.) |
| हरीश्वरस्य | हरि–ईश्वर (६.१) |
| दूतः | दूत (१.१) |
| सकाशाद् | सकाश (५.१) |
| अहम् | मद् (१.१) |
| आगतो | आगत (√आ-गम् + क्त, १.१) |
| ऽस्मि | अस्मि (√अस् लट् उ.पु. ) |
छन्दः
उपजातिः [११]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | था | क्र | मं | तैः | स | क | पि | श्च | पृ | ष्टः |
| का | र्या | र्थ | म | र्थ | स्य | च | मू | ल | मा | दौ |
| नि | वे | द | या | मा | स | ह | री | श्व | र | स्य |
| दू | तः | स | का | शा | द | ह | मा | ग | तो | ऽस्मि |