अन्वयः

सः राजा that king, रोषताम्राक्षः eyes red in anger, मन्त्रिसत्तमम् esteemed minister, प्रहस्तम् Prahasta, कालयुक्तम् a timely word, अर्थवत् profound, अविपुलम् brief, इदं वचः this word, उवाच spoke.

M N Dutt

And with his eyes coppery with rage, the king asked his foreniost counsellor Prahasta, in words fraught with sense and suiting the season,

Summary

The infuriated demon king told the great minister Prahasta, these profound words in a brief manner appropriate to the hour.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
राजा	राजन् (१.१)
रोषताम्राक्षः	रोष–ताम्र–अक्ष (१.१)
प्रहस्तं	प्रहस्त (२.१)
मन्त्रिसत्तमम्	मन्त्रिन्–सत्तम (२.१)
कालयुक्तम्	काल–युक्त (√युज् + क्त, २.१)
उवाचेदं	उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)–इदम् (२.१)
वचो	वचस् (२.१)
विपुलम्	विपुल (२.१)
अर्थवत्	अर्थवत् (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	रा	जा	रो	ष	ता	म्रा	क्षः
प्र	ह	स्तं	म	न्त्रि	स	त्त	मम्
का	ल	यु	क्त	मु	वा	चे	दं
व	चो	वि	पु	ल	म	र्थ	वत्