अन्वयः

अप्रतिमः unequal in strength, सः दशाननः that tenheaded one, अदीनवादिनः of Hanuman who expressed his opinion with all dignity, कपेः of a vanara, सौष्ठवोपेतम् in an extremely skilful manner, अप्रियम् unplesant, वचः words, निशम्य after hearing, कोपविवृत्तलोचनः eyes rolling in anger, तस्य his, महाकपेः of great Hanuman, वधम् death, समादिशत् ordered.

M N Dutt

Hearing the distasteful yet excellent speech of the bold and matchless monkey, the ten-necked one, with his eyes whirling in wrath, ordered the destruction of that mighty monkey.

Summary

The tenheaded Ravana who was of matchless strength, hearing the unpleasant words of advice and warning expressed skilfully with dignity by the great Hanuman, enraged Ravana, his eyes rolling in anger ordered the execution of Hanuman.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकपञ्चाशस्सर्गः॥Thus ends the fiftyfirst sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
सौष्ठवोपेतम्	सौष्ठव–उपेत (√उप-इ + क्त, २.१)
अदीनवादिनः	अदीन–वादिन् (६.१)
कपेर्	कपि (६.१)
निशम्याप्रतिमो	निशम्य (√नि-शामय् + ल्यप्)–अप्रतिम (१.१)
ऽप्रियं	अप्रिय (२.१)
वचः	वचस् (२.१)
दशाननः	दशानन (१.१)
कोपविवृत्तलोचनः	कोप–विवृत्त (√वि-वृत् + क्त)–लोचन (१.१)
समादिशत्	समादिशत् (√समा-दिश् लङ् प्र.पु. एक.)
तस्य	तद् (६.१)
वधं	वध (२.१)
महाकपेः	महत्–कपि (६.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
स	सौ	ष्ठ	वो	पे	त	म	दी	न	वा	दि	नः
क	पे	र्नि	श	म्या	प्र	ति	मो	ऽप्रि	यं	व	चः
द	शा	न	नः	को	प	वि	वृ	त्त	लो	च	नः
स	मा	दि	श	त्त	स्य	व	धं	म	हा	क	पेः
ज			त			ज			र