५.५.२७

रावणस्योपशायिन्यो ददर्श हरिसत्तमः ।
विचरन्हरिशार्दूलो राक्षसीर्विकृतेक्षणाः ।
शूलमुद्गरहस्ताश्च शक्तो तोमरधारिणीः ॥

अन्वयः

हरिशार्दूलःtiger among vanaras, हरिसत्तमः noble vanara, विचरन् while moving about, रावणस्य Ravana's, उपशायिन्यः close by his bed, विकृतेक्षणाः of hideous eyes, शूलमुद्गरहस्ताश्च holding tridents and hammers, शक्तितोमरधारिणीः holding powerful javelines and iron cudgels, राक्षसीः rakshasas, ददर्श saw

M N Dutt

That tiger-like monkey-the best of his speciesranging around, saw Rākṣasis of frightful eyes, alternately mounting sentry over the couch of Rāvana-bearing darts and maces in their hands, and equipped with javelins and clubs.

Summary

The heroic and powerful vanara saw at Ravana's residence demonesses with hideous eyes guarding the bed and an army of demons holding tridents, hammers, powerful javelins and iron cudgels.

पदच्छेदः

रावणस्योपशायिन्योरावण (६.१)–उपशायिन् (१.३)
ददर्शददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.)
हरिसत्तमःहरि–सत्तम (१.१)
विचरन्विचरत् (√वि-चर् + शतृ, १.१)
हरिशार्दूलोहरि–शार्दूल (१.१)
राक्षसीर्राक्षसी (२.३)
विकृतेक्षणाःविकृत (√वि-कृ + क्त)–ईक्षण (२.३)
शूलमुद्गरहस्ताश्चशूल–मुद्गर–हस्त (२.३)–च (अव्ययः)
शक्तितोमरधारिणीःशक्ति–तोमर–धारिन् (२.३)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
राव ण स्योप शा यि न्योद दर्शह
रि सत्त मःविच रन्हरि शा र्दू लो
राक्ष सीर्विकृ तेक्ष णाः शूल मुद्ग
र ह स्ताश्च श क्तो तोमर धारि णीः