५.५०.८

कथं च धर्मार्थविनीतबुद्धिः; परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः ।
भवद्विधः कोपवशे हि तिष्ठे;त्कोपं नियच्छन्ति हि सत्त्ववन्तः ॥

अन्वयः

धर्मार्थविनीतबुद्धिः wellversed in dharma and artha, परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः who decides about the good and bad, भवद्विधः learned one like you, कोपवशे charged with anger, कथम् how, तिष्ठेत् (are you) swayed, सत्त्ववन्तः courageous ones, कोपम् anger, नियच्छन्ति हि indeed control.

M N Dutt

Why dose one like you, having one's intelligence rendered meek respects righteousness and profit, and capable of proceeding on certain decisions on the merits or otherwise of things, come under the sway of passion? Those possessed of power never give way to anger.

Summary

"You are wellversed in dharma and artha. Learned men first decide what is right or wrong (before imposing punishment). How are you swayed by unjust anger? Indeed courageous persons (like you) should control anger.

पदच्छेदः

कथंकथम् (अव्ययः)
चच (अव्ययः)
धर्मार्थविनीतबुद्धिःधर्म–अर्थ–विनीत (√वि-नी + क्त)–बुद्धि (१.१)
परावरप्रत्ययनिश्चितार्थःपरावर–प्रत्यय–निश्चित (√निः-चि + क्त)–अर्थ (१.१)
भवद्विधःभवद्विध (१.१)
कोपवशेकोप–वश (७.१)
हिहि (अव्ययः)
तिष्ठेत्तिष्ठेत् (√स्था विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
कोपंकोप (२.१)
नियच्छन्तिनियच्छन्ति (√नि-यम् लट् प्र.पु. बहु.)
हिहि (अव्ययः)
सत्त्ववन्तःसत्त्ववत् (१.३)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
क थंच ध र्मार्थवि नीत बु द्धिः
प राव र प्रत्यय निश्चि ता र्थः
भ वद्वि धः कोपव शेहि ति ष्ठे
त्को पंनि य च्छन्तिहि सत्त्व व न्तः