५.५५.१७

तमभ्रघनसंकाशमापतन्तं महाकपिम् ।
दृष्ट्वा ते वानराः सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयस्तदा ॥

अन्वयः

तदा then, अभ्रघनसङ्काशम् resembling heavy cloud, आपतन्तम् approaching, तं महाकपिम् that great vanara, दृष्ट्वा having seen, ते those, वानराः vanaras, प्राञ्जलयः with folded hands, तस्थुः stood.

M N Dutt

And seeing that mighty monkey resembling a mass of clouds, alighting, those monkeys stood joining their hands.

Summary

(On seeing) Hanuman, who was resembling a heavy cloud approaching, the vanaras stood with folded hands.

पदच्छेदः

तम्तद् (२.१)
अभ्रघनसंकाशम्अभ्र–घन–संकाश (२.१)
आपतन्तंआपतत् (√आ-पत् + शतृ, २.१)
महाकपिम्महत्–कपि (२.१)
दृष्ट्वादृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
तेतद् (१.३)
वानराःवानर (१.३)
सर्वेसर्व (१.३)
तस्थुःतस्थुः (√स्था लिट् प्र.पु. बहु.)
प्राञ्जलयस्तदाप्राञ्जलि (१.३)–तदा (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

भ्र सं का
मा न्तं हा पिम्
दृ ष्ट्वा ते वा राः र्वे
स्थुः प्राञ्जस्त दा