५.५६.१०

उपसंगम्य तं दिव्यं काञ्चनं नगसत्तमम् ।
कृता मे मनसा बुद्धिर्भेत्तव्योऽयं मयेति च ॥

अन्वयः

पन्थानम् on my way, आवृत्य turning towards, स्थितम् stood, तं नगम् that mountain, विघ्नम् to obstruct, मेने my path, दिव्यम् wonderful, काञ्चनम् golden, तं नगसत्तमम् that great mountain, उपसङ्गम्य meeting, अयम् this, मया by me, भेत्तव्यः इति this should be broken, मे मनसा in my mind, बुद्धिः कृता resolved.

M N Dutt

Nearing the grand and splendid golden mount, I thought within myself, 'I will rive this.'

Summary

"The mountain stood on my way turning towards me in order to obstruct me. Then I resolved in my mind that this great, wonderful, golden mountain has to be smashed.

पदच्छेदः

उपसंगम्यउपसंगम्य (√उपसम्-गम् + ल्यप्)
तंतद् (२.१)
दिव्यंदिव्य (२.१)
काञ्चनंकाञ्चन (२.१)
नगसत्तमम्नग–सत्तम (२.१)
कृताकृत (√कृ + क्त, १.१)
मेमद् (६.१)
मनसामनस् (३.१)
बुद्धिर्बुद्धि (१.१)
भेत्तव्योभेत्तव्य (√भिद् + कृत्, १.१)
ऽयंइदम् (१.१)
मयेतिमद् (३.१)–इति (अव्ययः)
(अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

संम्य तं दि व्यं
काञ्च नंत्त मम्
कृ ता मे सा बुद्धि
र्भे त्त व्यो ऽयं येति