५.५६.११८

वालिना हृतराज्येन सुग्रीवेण सह प्रभुः ।
चक्रेऽग्निसाक्षिकं सक्यं राघवः सहलक्ष्मणः ॥

अन्वयः

महाप्रभुः that great lord, सह लक्ष्मणः accompanied by Lakshmana, राघवः Rama, वालिना Vali, हृतराज्येन kingdom usurped, सुग्रीवेण by Sugriva, अग्निसाक्षिकम् in the presence of fire as witness, सख्यम् ally, चक्रे made.

M N Dutt

And in the presence of fire, Rāma, along wi Lakşmaņa, contracted friendship with me who had been deprived of his kingdom by Vāli.

Summary

With fire as witness the great lord, Rama along with Lakshmana made friendship with Sugriva whose kingdom had been usurped.

पदच्छेदः

वालिनावालिन् (३.१)
हृतराज्येनहृत (√हृ + क्त)–राज्य (३.१)
सुग्रीवेणसुग्रीव (३.१)
सहसह (अव्ययः)
प्रभुःप्रभु (१.१)
चक्रेचक्रे (√कृ लिट् प्र.पु. एक.)
ऽग्निसाक्षिकंअग्नि–साक्षिक (२.१)
सख्यंसख्य (२.१)
राघवःराघव (१.१)
सहलक्ष्मणःसहलक्ष्मण (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

वालि नाहृ रा ज्ये
सु ग्री वेप्र भुः
क्रेऽग्नि साक्षि कं क्यं
रा वःक्ष्म णः