५.५६.१३८

ततो मे बुद्धिरुत्पन्ना श्रुत्वा तामद्भुतां गिरम् ।
पुनर्दृष्टा च वैदेही विसृष्टश्च तया पुनः ॥

अन्वयः

अद्भुताम् amazing, तां गिरम् those words, श्रुत्वा after hearing, ततः then, जानकी Janaki, अदग्धा not been burnt, इत्येवम् this way, मे my, बुद्धिः knew, उत्पन्ना arose, निमित्तैश्च on account of her, उपलक्षिता I understood.

Summary

"It was amazing to hear the words of the charanas. On hearing that Jankai had not been burnt, I understood that it is on her account (that he is also not burnt although his tail was ignited.)

पदच्छेदः

ततोततस् (अव्ययः)
मेमद् (६.१)
बुद्धिर्बुद्धि (१.१)
उत्पन्नाउत्पन्न (√उत्-पद् + क्त, १.१)
श्रुत्वाश्रुत्वा (√श्रु + क्त्वा)
ताम्तद् (२.१)
अद्भुतांअद्भुत (२.१)
गिरम्गिर् (२.१)
पुनर्पुनर् (अव्ययः)
दृष्टादृष्ट (√दृश् + क्त, १.१)
चच (अव्ययः)
वैदेहीवैदेही (१.१)
विसृष्टश्चविसृष्ट (√वि-सृज् + क्त, १.१)–च (अव्ययः)
तयातद् (३.१)
पुनःपुनर् (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८
त तो मे बुद्धि रु त्प न्ना
श्रु त्वा ता मद्भु तांगि रम्
पु न र्दृ ष्टाच वै दे ही
वि सृ ष्टश्चत यापु नः