रुदन्तमन्यः प्ररुदन्नुपैति; नुदन्तमन्यः प्रणुदन्नुपैति ।
समाकुलं तत्कपिसैन्यमासी;न्मधुप्रपानोत्कट सत्त्वचेष्टम् ।
न चात्र कश्चिन्न बभूव मत्तो; न चात्र कश्चिन्न बभूव तृप्तो ॥
रुदन्तमन्यः प्ररुदन्नुपैति; नुदन्तमन्यः प्रणुदन्नुपैति ।
समाकुलं तत्कपिसैन्यमासी;न्मधुप्रपानोत्कट सत्त्वचेष्टम् ।
न चात्र कश्चिन्न बभूव मत्तो; न चात्र कश्चिन्न बभूव तृप्तो ॥
अन्वयः
मधुप्रसानोत्कटसत्त्वचेष्टम् lost control due to drinking honeywine, तत् that, कपिसैन्यम् army of monkeys, समाकुलम् collected together, आसीत् quietly seated, अत्र there, कश्चित् not even one, मत्तः intoxicated, न बभूव not there, इति न not only this, अत्र there, कश्चित् none, तृप्तः satisfied, न बभूव इति न not there like that.M N Dutt
Some were stricking with their nails and others struck them in return. And thus the entire monkey host were bewildered with intoxication. There was none among them who was not drunk and none who was not excited with pride.Summary
The army of monkeys had lost control over their bodies due to drinking of honeywine. Not even one was quietly seated there. Not even one was not intoxicated. Not only that, none were satisfied.पदच्छेदः
| रुदन्तम् | रुदत् (√रुद् + शतृ, २.१) |
| अन्यः | अन्य (१.१) |
| प्ररुदन्न् | प्ररुदत् (√प्र-रुद् + शतृ, १.१) |
| उपैति | उपैति (√उप-इ लट् प्र.पु. एक.) |
| नुदन्तम् | नुदत् (√नुद् + शतृ, २.१) |
| अन्यः | अन्य (१.१) |
| प्रणुदन्न् | प्रणुदत् (√प्र-नुद् + शतृ, १.१) |
| उपैति | उपैति (√उप-इ लट् प्र.पु. एक.) |
| समाकुलं | समाकुल (१.१) |
| तत् | तद् (१.१) |
| कपिसैन्यम् | कपि–सैन्य (१.१) |
| आसीन् | आसीत् (√अस् लङ् प्र.पु. एक.) |
| मधुप्रपानोत्कटसत्त्वचेष्टम् | मधु–प्रपान–उत्कट–सत्त्व–चेष्टा (१.१) |