अन्वयः

राजन् O king, वनप: protector of the garden, अयं वानरः this vanara, किम् why, प्रत्युपस्थितः came here?, दुःखितः sad, कम् why, अर्थम् for what, अभिनिर्दिश्य what is he telling, वाक्यम् these words, अब्रवीत् said.

M N Dutt

O king, why has this monkey, the guard over the forest, come to you, and what sorrow has led him to give vent to these expressions?

Summary

"O king why has this protector of the garden come here? Why is he sad? What is he narrating, asked Lakshmana.

पदच्छेदः

किम्	क (२.१)
अयं	इदम् (१.१)
वानरो	वानर (१.१)
राजन्	राजन् (८.१)
वनपः	वनप (१.१)
प्रत्युपस्थितः	प्रत्युपस्थित (√प्रत्युप-स्था + क्त, १.१)
कं	क (२.१)
चार्थम्	च (अव्ययः)–अर्थ (२.१)
अभिनिर्दिश्य	अभिनिर्दिश्य (√अभिनिः-दिश् + ल्यप्)
दुःखितो	दुःखित (१.१)
वाक्यम्	वाक्य (२.१)
अब्रवीत्	अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
कि	म	यं	वा	न	रो	रा	ज
न्व	न	पः	प्र	त्यु	प	स्थि	तः
कं	चा	र्थ	म	भि	नि	र्दि	श्य
दुः	खि	तो	वा	क्य	म	ब्र	वीत्