अन्वयः

सौमित्रे O Saumitri, वारिसम्भवम् found in water, इमं मणिम् this jewel, वैदेहीम् of Vaidehi, आगतां विना without her, यत् पश्यामि seeing this, इतः here, दुःखतरम् cause more sorrow, किम् what?

M N Dutt

What greater grief can there be, O Saumitri, that I behold the jewel obtained from the ocean but not Vaidehi.?

Summary

"O Saumitri I see this jewel born (formed) under water but not her. What can be more sorrowful to me?

पदच्छेदः

इतस्तु	इतस् (अव्ययः)–तु (अव्ययः)
किं	क (१.१)
दुःखतरं	दुःखतर (१.१)
यद्	यत् (अव्ययः)
इमं	इदम् (२.१)
वारिसंभवम्	वारि–सम्भव (२.१)
मणिं	मणि (२.१)
पश्यामि	पश्यामि (√पश् लट् उ.पु. )
सौमित्रे	सौमित्रि (८.१)
वैदेहीम्	वैदेही (२.१)
आगतं	आगत (√आ-गम् + क्त, २.१)
विना	विना (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
इ	त	स्तु	किं	दुः	ख	त	रं
य	दि	मं	वा	रि	सं	भ	वम्
म	णिं	प	श्या	मि	सौ	मि	त्रे
वै	दे	ही	मा	ग	तं	वि	ना