६.१.५

प्रविष्टः सत्त्वमाश्रित्य जीवन्को नाम निष्क्रमेत् ।
को विशेत्सुदुराधर्षां राक्षसैश्च सुरक्षिताम् ।
यो वीर्यबलसंपन्नो न समः स्याद्धनूमतः ॥

अन्वयः

यः he who , वीर्यबलसम्पन्नः abounding in valour and strength, हनूमतः Hanuman, नस्यात्: not possible , कः which सुदुराधर्षाम्: inaccessible, राक्षसैः by rakshasas, सुरक्षिताम्: highly protected, विशेत्: to enter

M N Dutt

Who that is not the compeer of Hanuman in strength and prowess, even enters into (Lankā) hard to subdue, and carefully guarded by the Raksasas?

Summary

"Except for Hanuman, who is abounding in valour and strength, it is not possible for others to enter the inaccessible Lanka highly protected by rakshasas."

पदच्छेदः

प्रविष्टःप्रविष्ट (√प्र-विश् + क्त, १.१)
सत्त्वम्सत्त्व (२.१)
आश्रित्यआश्रित्य (√आ-श्रि + ल्यप्)
जीवन्जीवत् (√जीव् + शतृ, १.१)
कोक (१.१)
नामनाम (अव्ययः)
निष्क्रमेत्निष्क्रमेत् (√निः-क्रम् विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
कोक (१.१)
विशेत्विशेत् (√विश् विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
सुदुराधर्षांसु (अव्ययः)–दुराधर्ष (२.१)
राक्षसैश्चराक्षस (३.३)–च (अव्ययः)
सुरक्षिताम्सु (अव्ययः)–रक्षित (√रक्ष् + क्त, २.१)
योयद् (१.१)
वीर्यबलसम्पन्नोवीर्य–बल–सम्पन्न (√सम्-पद् + क्त, १.१)
नन (अव्ययः)
समःसम (१.१)
स्याद्धनूमतःस्यात् (√अस् विधिलिङ् प्र.पु. एक.)–हनुमन् (६.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
प्र वि ष्टः सत्त्व मा श्रित्य जी व न्को ना
म निष्क्र मेत् कोवि शेत्सुदु रा ध र्षां
राक्ष सैश्चसु रक्षि ताम् यो वीर्यब
ल सं प न्नोनस मः स्याद्ध नूम तः