अन्वयः

अथ and then, सःकाकुत्स्थ: Kakuthsa, समीपपरिवर्तिनम् nearby surrounded, सौमित्रिम् Saumithri, सत्त्वसम्पन्नम् rich in prowess, शुभलक्षणम् of auspicious nature, लक्ष्मणम् Lakshmana, उवाच spoke

Summary

And then, Kakuthsa spoke to Saumithri, of auspicious nature and endowed richly with prowess, who stood close by.

पदच्छेदः

अब्रवीच्च	अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)–च (अव्ययः)
तदा	तदा (अव्ययः)
रामः	राम (१.१)
समीपपरिवर्तिनम्	समीप–परिवर्तिन् (२.१)
सौमित्रिं	सौमित्रि (२.१)
सत्त्वसम्पन्नं	सत्त्व–सम्पन्न (√सम्-पद् + क्त, २.१)
लक्ष्मणं	लक्ष्मण (२.१)
दीप्ततेजसं	दीप्त (√दीप् + क्त)–तेजस् (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
अ	ब्र	वी	च्च	त	दा	रा	मः
स	मी	प	प	रि	व	र्ति	नम्
सौ	मि	त्रिं	स	त्त्व	सं	प	न्नं
ल	क्ष्म	णं	दी	प्त	ते	ज	सं