६.१०६.१६

न हि शक्तः स दुष्टात्मा मनसापि हि मैथिलीम् ।
प्रधर्षयितुमप्राप्तां दीप्तामग्निशिखामिव ॥

अन्वयः

सुदुष्टात्मा evil minded, अप्राप्याम् inaccessible, मैथिलीम् Mythili, दीप्ताम् glowing, अग्निशिखामिव like flaming fire, मनसापि in thought also, प्रधर्षयितुम् exhibiting, न हिचशक्तः not possible

M N Dutt

The greatly vicious-souled one could not even by his mind get Maithili, who was beyond his reach like to the burning flame of fire.

Summary

"It could not be possible for the evil minded Rakshasa to access or lay thoughts on Mythili who was glowing like flames of fire."

पदच्छेदः

(अव्ययः)
हिहि (अव्ययः)
शक्तःशक्त (√शक् + क्त, १.१)
तद् (१.१)
दुष्टात्मादुष्ट (√दुष् + क्त)–आत्मन् (१.१)
मनसापिमनस् (३.१)–अपि (अव्ययः)
हिहि (अव्ययः)
मैथिलीम्मैथिली (२.१)
प्रधर्षयितुम्प्रधर्षयितुम् (√प्र-धर्षय् + तुमुन्)
अप्राप्तांअप्राप्त (२.१)
दीप्ताम्दीप्त (√दीप् + क्त, २.१)
अग्निशिखाम्अग्नि–शिखा (२.१)
इवइव (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

हि क्तः दु ष्टा त्मा
सापिहि मैथि लीम्
प्रर्षयितु प्रा प्तां
दी प्ताग्निशि खामि