६.११.४०

भावमस्य तु विज्ञाय ततस्तत्त्वं करिष्यसि ।
यदि दृष्टो न दुष्टो वा बुद्धिपूर्वं नरर्षभ ॥

अन्वयः

नरर्षभ: O best of kings, अस्य: his, भावम् intention, तत्त्वतः truly, विज्ञाय: after ascertaining, दुष्टोयदि: if he is wicked, नदुष्टोवा: or not wicked also, बुद्धिपूर्वम् wisely, त्वम् you, करिष्यसि: act accordingly.

M N Dutt

Do you first ascertain, O foremost of men, with what intention he has come evil or good and then settle what course to adopt.

Summary

"O Best of kings After truly ascertaining Vibheeshana's intention whether he is wicked or not, you may act wisely (said Mainda)."

पदच्छेदः

भावम्भाव (२.१)
अस्यइदम् (६.१)
तुतु (अव्ययः)
विज्ञायविज्ञाय (√वि-ज्ञा + ल्यप्)
ततस्तत्त्वंततस् (अव्ययः)–तद् (२.१)–त्वद् (१.१)
करिष्यसिकरिष्यसि (√कृ लृट् म.पु. )
यदियदि (अव्ययः)
दृष्टोदृष्ट (√दृश् + क्त, १.१)
(अव्ययः)
दुष्टोदुष्ट (√दुष् + क्त, १.१)
वावा (अव्ययः)
बुद्धिपूर्वंबुद्धि–पूर्वम् (अव्ययः)
नरर्षभनर–ऋषभ (८.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

भास्यतु वि ज्ञा
स्त त्त्वं रिष्यसि
दि दृ ष्टो दु ष्टो वा
बुद्धि पू र्वंर्ष