६.११५.१०

ततो यानान्युपारूढाः सर्वा दशरथस्त्रियः ।
कौसल्यां प्रमुखे कृत्वा सुमित्रां चापि निर्ययुः ॥

अन्वयः

ततः then, सर्वाःall, दशरथस्त्रियः women of Dasharatha, यानानि palanquins, उपारूढाः seated, कौसल्याम् Kausalya, सुमित्रांचापि Sumitra, प्रमुखेकृत्वा keeping in front, निर्ययुः started, सर्वाः all, कैकेय्या Kaikeyi, सहिताः accompanied by, नन्दिग्रामम् Nandigrama, उपाययुः went

Summary

Then all the consorts of Dasharatha, keeping Kausalya and Sumitra in front, seated in palanquin accompanied by Kaikeyi, started from Nandigram.

पदच्छेदः

ततोततस् (अव्ययः)
यानान्युपारूढाःयान (२.३)–उपारूढ (√उपा-रुह् + क्त, १.३)
सर्वासर्व (१.३)
दशरथस्त्रियःदशरथ–स्त्री (१.३)
कौसल्यांकौसल्या (२.१)
प्रमुखेप्रमुख (७.१)
कृत्वाकृत्वा (√कृ + क्त्वा)
सुमित्रांसुमित्रा (२.१)
चापि (अव्ययः)–अपि (अव्ययः)
निर्ययुःनिर्ययुः (√निः-या लिट् प्र.पु. बहु.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

तो या नान्यु पा रू ढाः
र्वास्त्रि यः
कौ ल्यांप्रमु खे कृ त्वा
सु मि त्रां चापि निर्य युः