६.११५.१७

समीक्ष्य भरतो वाक्यमुवाच पवनात्मजम् ।
कच्चिन्न खलु कापेयी सेव्यते चलचित्तता ।
न हि पश्यामि काकुत्स्थं राममार्यं परंतपम् ॥

अन्वयः

कापेयी O monkey, चलचित्तता fickle minded, न सेव्यतेखलु not resorted, कच्चित् indeed, काकुत्स्थम् Kakuthsa, परन्तपम् tormentor of enemies, आर्यम् noble, रामम् Rama, न पश्यामिहि not see

M N Dutt

Did you not resort to the usual fickleness of the monkeys? We do not behold the worshipful Răma, the descendant of Kākutstha the slayer of foes. Nor do we behold the monkeys assuming shapes at will.

Summary

"O monkey! Indeed, you monkey being fickle minded, hope you have not resorted to your nature. I am not seeing noble Rama, the tormentor of enemies."

पदच्छेदः

समीक्ष्यसमीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्)
भरतोभरत (१.१)
वाक्यम्वाक्य (२.१)
उवाचउवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
पवनात्मजम्पवनात्मज (२.१)
कच्चिन्नकश्चित् (२.१)–न (अव्ययः)
खलुखलु (अव्ययः)
कापेयीकापेय (१.१)
सेव्यतेसेव्यते (√सेव् प्र.पु. एक.)
चलचित्तताचल–चित्त–ता (१.१)
नन (अव्ययः)
हिहि (अव्ययः)
पश्यामिपश्यामि (√दृश् लट् उ.पु. )
काकुत्स्थंकाकुत्स्थ (२.१)
रामम्राम (२.१)
आर्यंआर्य (२.१)
परंतपम्परंतप (२.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
स मीक्ष्यभर तो वाक्यमु वाचप
व नात्म जम् क च्चिन्नखलु का पे यी
सेव्य तेचल चित्त तानहि प श्या
मि का कु त्स्थं राम मा र्यंप रंत पम्