६.११५.४६

तथा ब्रुवाणं भरतं दृष्ट्वा तं भ्रातृवत्सलम् ।
मुमुचुर्वानरा बाष्पं राक्षसश्च विभीषणः ॥

अन्वयः

तथा so also, ब्रुवाणम् spoke, भ्रातृवत्सलम् lover of brother, तंभरतम् that Bharata, दृष्टवा seeing, वानराः Vanaras, बाष्पम् tears, मुमुचुः shed, राक्षसः Rakshasa, विभीषणं च Vibheeshana also

M N Dutt

Hearing Bharata speak in that wise and beholding him devoted to his brother all the monkeys and the Rākşasa Vibhîşana shed tears.

Summary

Seeing Bharata, the lover of his brother, who spoke like that, the Vanaras, Rakshasas, and Vibheeshana shed tears.

पदच्छेदः

तथातथा (अव्ययः)
ब्रुवाणंब्रुवाण (√ब्रू + शानच्, २.१)
भरतंभरत (२.१)
दृष्ट्वादृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
तंतद् (२.१)
भ्रातृवत्सलम्भ्रातृ–वत्सल (२.१)
मुमुचुर्मुमुचुः (√मुच् लिट् प्र.पु. बहु.)
वानरावानर (१.३)
बाष्पंबाष्प (२.१)
राक्षसश्चराक्षस (१.१)–च (अव्ययः)
विभीषणःविभीषण (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

थाब्रु वा णं तं
दृ ष्ट्वा तं भ्रातृत्स लम्
मुमु चु र्वा रा बा ष्पं
राक्षश्चवि भी णः