६.१२.४

रामस्य वचनं श्रुत्वा सुग्रीवः प्लवगेश्वरः ।
प्रत्यभाषत काकुत्स्थं सौहार्देनाभिचोदितः ॥

अन्वयः

प्लवगेश्वरः king of (leaping) Vanaras, सुग्रीवः Sugriva, रामस्य: Rama's, वचः words, श्रुत्वा: having heard, सौहार्देन: lovingly, प्रचोदितः inciting, काकुत्स्थम् Rama of Kakuthsa race, प्रत्यभाषत: replied.

M N Dutt

Hearing the words of Rāma, Sugriva, the lords of those who go bounding, over-flowing with friendliness, bespake Kākutstha.

Summary

Having heard the inciting words spoken by Rama so lovingly, the king of Vanaras replied.

पदच्छेदः

रामस्यराम (६.१)
वचनंवचन (२.१)
श्रुत्वाश्रुत्वा (√श्रु + क्त्वा)
सुग्रीवःसुग्रीव (१.१)
प्लवगेश्वरःप्लवग–ईश्वर (१.१)
प्रत्यभाषतप्रत्यभाषत (√प्रति-भाष् लङ् प्र.पु. एक.)
काकुत्स्थंकाकुत्स्थ (२.१)
सौहार्देनाभिचोदितःसौहार्द (३.१)–अभिचोदित (√अभि-चोदय् + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

रास्य नं श्रु त्वा
सु ग्री वःप्ल गेश्व रः
प्रत्य भा का कु त्स्थं
सौ हा र्दे नाभि चोदि तः