६.१५.२९

अन्ये मध्येन गच्छन्ति पार्श्वतोऽन्ये प्लवंगमाः ।
सलिले प्रपतन्त्यन्ये मार्गमन्ये न लेभिरे ।
केचिद्वैहायस गताः सुपर्णा इव पुप्लुवुः ॥

अन्वयः

अन्ये others, प्लवङ्गमाः monkeys, मध्येनगच्छन्ति going in the middle, अन्ये some others, पार्श्वतः in the side, अन्ये some others, सलिलम् water, प्रपतन्ति falling down (having no space to walk), अन्ये some others, मार्गम् path, नलेभिरे on the shore, केचित् a few, वैहायसगताः through the path of sky, सुपर्णाःइव like birds, पुप्लुवुः went.

M N Dutt

And some monkeys proceeded along the middle, and some plunged into the deep, and some went by the road. And some coursed through the air, bounding up bird-like.

Summary

While some monkeys walked in the middle some went in the side, some others were falling down in water (for the want of space to walk) some others went like birds in the path of the sky.

पदच्छेदः

अन्येअन्य (१.३)
मध्येनमध्य (३.१)
गच्छन्तिगच्छन्ति (√गम् लट् प्र.पु. बहु.)
पार्श्वतोपार्श्वतस् (अव्ययः)
ऽन्येअन्य (१.३)
प्लवंगमाःप्लवंगम (१.३)
सलिलेसलिल (७.१)
प्रपतन्त्यन्येप्रपतन्ति (√प्र-पत् लट् प्र.पु. बहु.)–अन्य (१.३)
मार्गम्मार्ग (२.१)
अन्येअन्य (१.३)
नन (अव्ययः)
लेभिरेलेभिरे (√लभ् लिट् प्र.पु. बहु.)
केचिद्कश्चित् (१.३)
वैहायसगताःवैहायस–गत (√गम् + क्त, १.३)
सुपर्णासुपर्ण (१.३)
इवइव (अव्ययः)
पुप्लुवुःपुप्लुवुः (√प्लु लिट् प्र.पु. बहु.)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
अ न्ये म ध्येन ग च्छन्ति पार्श्व तो ऽन्ये
प्ल वंग माःसलि लेप्रप त न्त्य न्ये
मार्ग म न्येन लेभि रे के चि द्वै हा
यसग ताःसु प र्णाइव पुप्लु वुः