६.१७.२०

तूर्णं सुग्रीवमागम्य पुनर्गच्छति वानरः ।
विभजन्वानरीं सेनामनीकानि प्रहर्षयन् ॥

अन्वयः

रजतसङ्काशं: resembles silver in colour, चपलः agile, भीमविक्रयः of terrific prowess, बुद्धिमान् intelligent one, वीरः warrior, त्रिषुलोकेषु: in the three worlds, विश्रुतः well known, श्वेतःसवानरः Vanara by name Swetha, तूर्णम् quickly, सुग्रीवम् to Sugriva, आगम्य: coming towards, वानरीम् to the Vanaras, सेनाम् army, विभजन् dividing, अनीकानि: the forces, प्रहर्षयन् delightfully, सत्वरः swiftly, पुनः again, गच्छति: proceeding.

Summary

"One who resembles silver in colour is Swetha. He is an intelligent one with terrific prowess, and a warrior is well known in the three worlds. Swetha is quickly coming towards Sugriva, dividing the Vanara army forces and again proceeding swiftly."

पदच्छेदः

तूर्णंतूर्णम् (अव्ययः)
सुग्रीवम्सुग्रीव (२.१)
आगम्यआगम्य (√आ-गम् + ल्यप्)
पुनर्पुनर् (अव्ययः)
गच्छतिगच्छति (√गम् लट् प्र.पु. एक.)
वानरःवानर (१.१)
विभजन्विभजत् (√वि-भज् + शतृ, १.१)
वानरींवानर (२.१)
सेनाम्सेना (२.१)
अनीकानिअनीक (२.३)
प्रहर्षयन्प्रहर्षयत् (√प्र-हर्षय् + शतृ, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

तू र्णं सु ग्री माम्य
पु र्गच्छति वा रः
वि न्वा रीं से ना
नी का निप्रर्ष यन्