६.१७.४

इत्युक्त्वा परुषं वाक्यं रावणो राक्षसाधिपः ।
आरुरोह ततः श्रीमान्प्रासादं हिमपाण्डुरम् ।
बहुतालसमुत्सेधं रावणोऽथ दिदृक्षया ॥

अन्वयः

माम् me, समरे: in war, कः what, सपत्नः adversary, जेतुम् can win, अर्हति: you ought to know, राक्षसाधिपः Rakshasa king, रावणः Ravana, श्रीमान् prosperous, रावणः Ravana, परुषम् harsh, वाक्यम् words, उक्त्वा: spoken, ततः like that, अथ: and then, दिदृक्ष्या: wishing to see, हिमपाण्डुरम् snow white palace, बहुतालसमुत्सेधम् which was of the height of many Palmira trees, प्रासादम् palace, आरुरोह: climbed up.

M N Dutt

Having uttered this rough speech, the graceful Ravana-lord of the Raksasas, desirous of surveying (the monkey-hosts), ascended an edifice white like snow, and elevated like many palms (placed one upon another).

Summary

"What adversary can win me in war? You ought to know this", said Ravana. Then Ravana, the king of Rakshasas having spoken that way went up to the snow white palace which was of the height of many Palmira trees wishing to see (the Vanaras).

पदच्छेदः

इत्युक्त्वाइति (अव्ययः)–उक्त्वा (√वच् + क्त्वा)
परुषंपरुष (२.१)
वाक्यंवाक्य (२.१)
रावणोरावण (१.१)
राक्षसाधिपःराक्षस–अधिप (१.१)
आरुरोहआरुरोह (√आ-रुह् लिट् प्र.पु. एक.)
ततःततस् (अव्ययः)
श्रीमान्श्रीमत् (१.१)
प्रासादंप्रासाद (२.१)
हिमपाण्डुरम्हिम–पाण्डुर (२.१)
बहुतालसमुत्सेधंबहु–ताल–समुत्सेध (२.१)
रावणोरावण (१.१)
ऽथअथ (अव्ययः)
दिदृक्षयादिदृक्षा (३.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
इ त्यु क्त्वापरु षं वा क्यं राव णो रा
क्ष साधि पः आरु रोहत तः श्री मा
न्प्रा सा दंहिम पाण्डु रम्बहु ताल
स मु त्से धं राव णोऽथदि दृक्ष या