६.१८.३९

एष चैषामधिपतिर्मध्ये तिष्ठति वीर्यवान् ।
नाम्ना पृथिव्यां विख्यातो राजञ्शतबलीति यः ।
एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥

अन्वयः

राजन् O king!, यः he who, नाम्ना: named, शतबलीति: Satabali, पृथिव्याम् on this earth, विख्यातः very famous, वीर्यवान् valiant hero, एषाम् this, अधिपति: leader, एषः this, मध्ये: in middle, तिष्ठति: stands, बुद्धिमान् wise one, जयार्धी: aspiring for victory, नित्यम् ever, आदित्यम् Sun, उपतिष्ठते: worships, एषैव: he, स्वेन: alone, अनीकेन: army, लङ्काम् of Lanka, मर्दितुम् would demolish, आशंसते: intending to do.

M N Dutt

This powerful one staying in their midst, is their leader, eager for victory; and the puissant (monkey) always look like the Sun himself; and this one, o king, is famed on earth by the name of Satabalr.

Summary

"O king! He who is known as Satabali, is a famous one on the earth, is a valiant hero, a leader. He stands in the middle aspiring for victory ever worshipping Sun. He alone with his army is intending to demolish Lanka."

पदच्छेदः

एषएतद् (१.१)
चैषाम्च (अव्ययः)–इदम् (६.३)
अधिपतिर्अधिपति (१.१)
मध्येमध्य (७.१)
तिष्ठतितिष्ठति (√स्था लट् प्र.पु. एक.)
वीर्यवान्वीर्यवत् (१.१)
नाम्नानामन् (३.१)
पृथिव्यांपृथिवी (७.१)
विख्यातोविख्यात (√वि-ख्या + क्त, १.१)
राजञ्राजन् (८.१)
शतबलीतिशतबलि (१.१)–इति (अव्ययः)
यःयद् (१.१)
एषएतद् (१.१)
आशंसतेआशंसते (√आ-शंस् लट् प्र.पु. एक.)
लङ्काम्लङ्का (२.१)
एकोएक (१.१)
मर्दितुम्मर्दितुम् (√मृद् + तुमुन्)
ओजसाओजस् (३.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
एष चै षामधिप ति र्म ध्ये तिष्ठ
ति वीर्य वान् ना म्नापृ थि व्यां वि ख्या तो
रा जञ्शतब लीति यः ए षै वा शं
स ते ल ङ्कां स्वे ना नी केन मर्दि तुम्