६.२७.२२

विसर्जयामास ततः स मन्त्रिणो; विधानमाज्ञाप्य पुरस्य पुष्कलम् ।
जयाशिषा मन्त्रगणेन पूजितो; विवेश सोऽन्तःपुरमृद्धिमन्महत् ॥

अन्वयः

सः he, पुरस्य for Lanka, पुष्कलम् adequately, विधानम् arrangements, आज्ञाप्य having ordered, ततः thereafter, मन्त्रिणः with ministers, विसर्जयामास taking leave, मन्त्रिगणेव body of ministers, जयाशिषा uttering benediction for success, पूजितः blessing सः him, बुद्धिमत् with prosperity, महत् great, अन्तःपुरम् inner chambers, विवेश entered.

M N Dutt

Having thus completely provided for the defence of the city, he dismissed the ministers; and, honoured by the counsellors with blessings of victory, (then) entered his magnificent and splendid inner apartment.

Summary

There after making arrangements adequately for the protection of Lanka, taking leave of ministers who offered blessings for his prosperity and uttered words of benediction for his success Ravana entered the inner chambers of the palace.॥ इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेषटित्रंशस्सर्गः ॥This is the end of the thirty sixth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

विसर्जयामासविसर्जयामास (√वि-सर्जय् प्र.पु. एक.)
ततःततस् (अव्ययः)
सतद् (१.१)
मन्त्रिणोमन्त्रिन् (२.३)
विधानम्विधान (२.१)
आज्ञाप्यआज्ञाप्य (√आ-ज्ञापय् + ल्यप्)
पुरस्यपुर (६.१)
पुष्कलम्पुष्कल (२.१)
जयाशिषाजय–आशिस् (३.१)
मन्त्रगणेनमन्त्र–गण (३.१)
पूजितोपूजित (√पूजय् + क्त, १.१)
विवेशविवेश (√विश् लिट् प्र.पु. एक.)
सोतद् (१.१)
ऽन्तःपुरम्अन्तःपुर (२.१)
ऋद्धिमन्महत्ऋद्धिमत् (२.१)–महत् (२.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
वि सर्ज या मासत तःस मन्त्रि णो
वि धान मा ज्ञाप्यपु रस्य पुष्क लम्
ज याशि षा मन्त्रग णेन पूजि तो
वि वेश सो ऽन्तःपुर मृद्धि मन्म हत्
जतजर