६.३१.४०

परिपूर्णमिवाकाशं संछन्नेव च मेदिनी ।
लङ्कामुपनिविष्टैश्च संपतद्भिश्च वानरैः ॥

अन्वयः

लङ्काम् in Lanka, उपनिविष्टैः settled, वानरैः with Vanara, सम्पतद्भिश्च already staying, आकाशम् the sky, प्रतिपूर्णमिव fully around like, मेदिनीच on the land, सञ्छन्ने covering.

M N Dutt

The air was filled up, and the earth was covered quite with the monkeys coursing towards Lankā and dropping down into it.

Summary

Vanaras settled in such a way all around Lanka completely covering the land with those already at Lanka.

पदच्छेदः

परिपूर्णम्परिपूर्ण (√परि-पृ + क्त, १.१)
इवाकाशंइव (अव्ययः)–आकाश (१.१)
संछन्नेवसंछन्न (√सम्-छद् + क्त, १.१)–इव (अव्ययः)
(अव्ययः)
मेदिनीमेदिनी (१.१)
लङ्काम्लङ्का (२.१)
उपनिविष्टैश्चउपनिविष्ट (√उपनि-विश् + क्त, ३.३)–च (अव्ययः)
संपतद्भिश्चसंपतत् (√सम्-पत् + शतृ, ३.३)–च (अव्ययः)
वानरैःवानर (३.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

रि पूर्णमि वा का शं
सं न्ने मेदि नी
ङ्कामुनि वि ष्टैश्च
सं द्भिश्च वा रैः