अन्वयः
लङ्काम् उपनिविष्टानाम् staying near Lanka, सागरंच extending beyond the ocean, अनिवर्तताम् spreading beyond, तेषाम् them, वनौकसाम् Vanara army, अक्षौहिणिशतम् a hundred Akshauhinis, समवेक्ष्य collected together, राक्षसाः Rakshasas, विस्मयम् wonder struck, जग्मुः feared, अपरे alarmed, समरे war, हर्षात् joyful, हर्षमेव joy alone, प्रपेदिरे exhibited.
Summary
Seeing the large army of a hundred Akshauhinis of monkeys staying near Lanka spreading beyond the sea waiting for war the Rakshasas were wonder struck, some feared, some were alarmed to witness the jubilant Vanaras who exhibited joy alone.
पदच्छेदः
| राक्षसा | राक्षस (१.३) |
| विस्मयं | विस्मय (२.१) |
| जग्मुस्त्रासं | जग्मुः (√गम् लिट् प्र.पु. बहु.)–त्रास (२.१) |
| जग्मुस्तथापरे | जग्मुः (√गम् लिट् प्र.पु. बहु.)–तथा (अव्ययः)–अपर (१.३) |
| अपरे | अपर (१.३) |
| समरोद्धर्षाद् | समर–उद्धर्ष (५.१) |
| धर्षम् | धर्ष (२.१) |
| एवोपपेदिरे | एव (अव्ययः)–उपपेदिरे (√उप-पद् लिट् प्र.पु. बहु.) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| रा | क्ष | सा | वि | स्म | यं | ज | ग्मु |
| स्त्रा | सं | ज | ग्मु | स्त | था | प | रे |
| अ | प | रे | स | म | रो | द्ध | र्षा |
| द्ध | र्ष | मे | वो | प | पे | दि | रे |