बद्धौ तु वीरौ पतितौ शयानौ; तौ वानराः संपरिवार्य तस्थुः ।
समागता वायुसुतप्रमुख्या; विषदमार्ताः परमं च जग्मुः ॥
बद्धौ तु वीरौ पतितौ शयानौ; तौ वानराः संपरिवार्य तस्थुः ।
समागता वायुसुतप्रमुख्या; विषदमार्ताः परमं च जग्मुः ॥
अन्वयः
वायुसुतप्रमुख्याः wind god's son's army, तेवानराः the Vanaras, समागताः collected together, बद्धौ bound, वीरौपतितौ fallen heroes, शयानौ lying, तौ both, सम्परिवार्य surrounding, तस्थुः stood, आर्ताः despondent, परमम् extremely, विषादम् sorrow, जग्मुःच remained.M N Dutt
When they had been bound and had laid themselves down as become heroes, the monkeys stood around them-and, conversing with one another, they, headed by the son of the Wing, were seized with extreme sorrow.Summary
Hanuman's army of Vanaras collected together stood surrounding fallen princes lying on the ground, despondent and extremely sorrowful.॥ इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेपञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥This is the end of the forty fifth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.पदच्छेदः
| बद्धौ | बद्ध (√बन्ध् + क्त, २.२) |
| तु | तु (अव्ययः) |
| वीरौ | वीर (२.२) |
| पतितौ | पतित (√पत् + क्त, २.२) |
| शयानौ | शयान (√शी + शानच्, २.२) |
| तौ | तद् (२.२) |
| वानराः | वानर (१.३) |
| संपरिवार्य | संपरिवार्य (√संपरि-वारय् + ल्यप्) |
| तस्थुः | तस्थुः (√स्था लिट् प्र.पु. बहु.) |
| समागता | समागत (√समा-गम् + क्त, १.३) |
| वायुसुतप्रमुख्या | वायुसुत–प्रमुख्य (१.३) |
| विषादम् | विषाद (२.१) |
| आर्ताः | आर्त (१.३) |
| परमं | परम (२.१) |
| च | च (अव्ययः) |
| जग्मुः | जग्मुः (√गम् लिट् प्र.पु. बहु.) |
छन्दः
उपजातिः [११]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ब | द्धौ | तु | वी | रौ | प | ति | तौ | श | या | नौ |
| तौ | वा | न | राः | सं | प | रि | वा | र्य | त | स्थुः |
| स | मा | ग | ता | वा | यु | सु | त | प्र | मु | ख्या |
| वि | ष | द | मा | र्ताः | प | र | मं | च | ज | ग्मुः |