६.३९.२८

न चातिक्रमितुं शक्यं दैवं सुग्रीव मानुषैः ।
यत्तु शक्यं वयस्येन सुहृदा वा परंतप ।
कृतं सुग्रीव तत्सर्वं भवताधर्मभीरुणा ॥

अन्वयः

सुग्रीव Sugriva, मानुषैः in human beings, दैवम् god, अतिक्रमितुम् to overcome, नचशक्यम् not possible, परन्तप scorcher of enemies, सुग्रीव Sugriva, सुहृदा best friend, वयस्येन by you, यत्तु that which, शक्यम् not possible, तत् that, सर्वम् all, धर्मभीरुणा righteously, त्वया by you, कृतम् was done.

M N Dutt

But, O Sugriva, man cannot overrule Destiny. You, my friend, fearing righteousness, has done what lay in your power. And, You foremost of monkeys, you also have acted as become friends. Now, with my permission, go you whitersoever you are minded.

Summary

"Sugriva! It is not possible for human beings to overcome God (destiny). O scorcher of enemies! Sugriva, my best friend, you have all done righteously that which is not possible."

पदच्छेदः

नन (अव्ययः)
चातिक्रमितुंच (अव्ययः)–अतिक्रमितुम् (√अति-क्रम् + तुमुन्)
शक्यंशक्य (१.१)
दैवंदैव (१.१)
सुग्रीवसुग्रीव (८.१)
मानुषैःमानुष (३.३)
यत्यद् (१.१)
तुतु (अव्ययः)
शक्यंशक्य (१.१)
वयस्येनवयस्य (३.१)
सुहृदासुहृद् (३.१)
वावा (अव्ययः)
परंतपपरंतप (८.१)
कृतंकृत (√कृ + क्त, १.१)
सुग्रीवसुग्रीव (८.१)
तत्तद् (१.१)
सर्वंसर्व (१.१)
भवताधर्मभीरुणाभवत् (३.१)–अधर्म–भीरु (३.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
न चा तिक्रमि तुं श क्यं दै वं सु ग्री
व मानु षैः यत्तु श क्यंव य स्येन
सुहृ दा वाप रंतपकृ तं सु ग्री
व त त्स र्वंभव ता धर्म भीरु णा