६.४०.२३

तमेवं सान्त्वयित्वा तु समाश्वास्य च राक्षसं ।
सुषेणं श्वशुरं पार्श्वे सुग्रीवस्तमुवाच ह ॥

अन्वयः

सुग्रीवः Sugriva, तंराक्षसम् that Rakshasa, एवम् in that manner, सान्त्वयित्वा consoling, समाश्वास्य pacifying, पार्श्वे at, श्वशुरम् uncle, तंसुषेणम् Sushena, उवाच spoke.

M N Dutt

Having thus soothed and comforted the Raksasa, Sugriva addressed his father-in-law, who was at his side, saying.

Summary

Thus, consoling and pacifying, the Rakshasa, Vibheeshana in that manner, Sugriva turned to his uncle Sushena and spoke.

पदच्छेदः

तम्तद् (२.१)
एवंएवम् (अव्ययः)
सान्त्वयित्वासान्त्वयित्वा (√सान्त्वय् + क्त्वा)
तुतु (अव्ययः)
समाश्वास्यसमाश्वास्य (√समा-श्वासय् + ल्यप्)
(अव्ययः)
राक्षसम्राक्षस (२.१)
सुषेणंसुषेण (२.१)
श्वशुरंश्वशुर (२.१)
पार्श्वेपार्श्व (७.१)
सुग्रीवस्तम्सुग्रीव (१.१)–तद् (२.१)
उवाचउवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
(अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

मे वं सान्त्व यि त्वातु
मा श्वास्य राक्ष सं
सु षे णंश्वशु रं पा र्श्वे
सु ग्रीस्तमु वा