६.४०.३७

तमागतमभिप्रेक्ष्य नागास्ते विप्रदुद्रुवुः ।
यैस्तौ सत्पुरुषौ बद्धौ शरभूतैर्महाबलौ ॥

अन्वयः

शरभूतैः in the form of arrows, महाबलौ mighty, यैः those, तौ both, सत्परुषौ noble, बद्धौ bound, ते those, नागाः serpents, आगतम् seeing, तम् they, प्रेक्ष्य seeing, सम्प्रदुद्रुवुः fled.

M N Dutt

Seeing him come, the serpents began to dart away, those exceedingly powerful ones that, turning into shafts, had bound those persons.* *Rama and Laksmana.

Summary

Seeing the noble Rama and Lakshmana bound by the serpents in the form of arrows (released by Indrajith), the serpents fled.

पदच्छेदः

तम्तद् (२.१)
आगतम्आगत (√आ-गम् + क्त, २.१)
अभिप्रेक्ष्यअभिप्रेक्ष्य (√अभिप्र-ईक्ष् + ल्यप्)
नागास्तेनाग (१.३)–तद् (१.३)
विप्रदुद्रुवुःविप्रदुद्रुवुः (√विप्र-द्रु लिट् प्र.पु. बहु.)
यैस्तौयद् (३.३)–तद् (१.२)
सत्पुरुषौसत्–पुरुष (१.२)
बद्धौबद्ध (√बन्ध् + क्त, १.२)
शरभूतैर्शर–भूत (√भू + क्त, ३.३)
महाबलौमहत्–बल (१.२)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८
त मागतम भि प्रेक्ष्य
ना गा स्ते विप्र दुद्रु वुः
यै स्तौ सत्पुरु षौ ब द्धौ
शर भू तैर्म हाब लौ