६.४१.१

तेषां सुतुमुलं शब्दं वानराणां तरस्विनाम् ।
नर्दतां राक्षसैः सार्धं तदा शुश्राव रावणः ॥

अन्वयः

तदा then, तरस्विनाम् courageous, नर्दताम् increasing, तेषांवानराणाम् by those Vanaras, सुतुमुलम् tumultuous noise, शब्दम् sound, रावणः Ravana, राक्षसैःसार्धम् all Rakshasas, शुश्राव heard.

M N Dutt

Then Rāvana heard the tumult raised by the highly energetic monkeys roaring in company with the Rākşasas.

Summary

Then Ravana and all the Rakshasas heard the increasing and highly tumultuous sound made by the courageous Vanaras.

पदच्छेदः

तेषांतद् (६.३)
सुतुमुलंसु (अव्ययः)–तुमुल (२.१)
शब्दंशब्द (२.१)
वानराणांवानर (६.३)
तरस्विनाम्तरस्विन् (६.३)
नर्दतांनर्दत् (√नर्द् + शतृ, ६.३)
राक्षसैःराक्षस (३.३)
सार्धंसार्धम् (अव्ययः)
तदातदा (अव्ययः)
शुश्रावशुश्राव (√श्रु लिट् प्र.पु. एक.)
रावणःरावण (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

ते षांसुतुमु लं ब्दं
वा रा णांस्वि नाम्
र्द तां राक्ष सैः सा र्धं
दा शु श्रा रा णः