६.४१.३५

ततः सुभीमो बहुभिर्निशाचरै;र्वृतोऽभिनिष्क्रम्य रणोत्सुको बली ।
ददर्श तां राघवबाहुपालितां; समुद्रकल्पां बहुवानरीं चमूम् ॥

अन्वयः

ततः thereafter, सुभीमः very powerful, बली strong, बहुभिः many, निशाचरैः Rakshasas, वृतः surrounding, रणोत्सुकः enthusiastic of war, अभिनिष्क्रम्य, राघवबाहुपालिताम् protected by Raghava, महौघकल्पाम् universal dissolution, बहुवानरीम् many Vanaras, तांचमूम् the army, ददर्श beheld.

M N Dutt

Then as that strong and fearful one, eager for encounter, surrounded by in numerable nigh rangers, issued out (of the city), he beheld that monkey-host, protected by the arm of Rāghava, resembling the deep at the time of universal dissolution.

Summary

Thereafter many strong and powerful Rakshasas surrounding Dhumraksha, who was enthusiastic about war, beheld many Vanaras protected by Raghava like at universal dissolution.॥ इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेएकपञ्चाशस्सर्गः ॥This is the end of the fifty first sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

ततःततस् (अव्ययः)
सुभीमोसु (अव्ययः)–भीम (१.१)
बहुभिर्बहु (३.३)
निशाचरैर्निशाचर (३.३)
वृतोवृत (√वृ + क्त, १.१)
ऽभिनिष्क्रम्यअभिनिष्क्रम्य (√अभिनिः-क्रम् + ल्यप्)
रणोत्सुकोरण–उत्सुक (१.१)
बलीबलिन् (१.१)
ददर्शददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.)
तांतद् (२.१)
राघवबाहुपालितांराघव–बाहु–पालित (√पालय् + क्त, २.१)
समुद्रकल्पांसमुद्र–कल्प (२.१)
बहुवानरींबहु–वानर (२.१)
चमूम्चमू (२.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
त तःसु भी मोबहु भिर्नि शाच रै
र्वृ तोऽभि नि ष्क्रम्यर णोत्सु कोब ली
द दर्श तां राघव बाहु पालि तां
स मुद्र क ल्पांबहु वान रींच मूम्
जतजर