६.४२.३४

ताडितः स तया तत्र गदया भीमरूपया ।
स कपिर्मारुतबलस्तं प्रहारमचिन्तयन् ।
धूम्राक्षस्य शिरो मध्ये गिरिशृङ्गमपातयत् ॥

अन्वयः

तत्र there, भीमवेरूपया of fierce form, तया like that, गदया mace, ताडितः fell, सः he, मारुतबलः equal to WindGod in strength, सःकपिः that monkey, तम् that, प्रहारम् hurt, अचिन्तयन् without caring, धूम्राक्षस्य Dhumraksha's, शिरोमध्ये middle of the head, गिरिशृङ्गम् peak of the mountain, अपातयत् dropped.

M N Dutt

Thus assailed with the mace of fearful impetuosity, the monkey endowed with he mace of fearful impetuosity, the monkey endowed with the strength of the wind without at all heeding that blow, let fall a mountain-top right against Dhumraksa's head.

Summary

That fierce mace fell on Hanuman's head. Hanuman who was equal to wind god without caring for the hit dropped the peak of the mountain on the centre of Dhumraksha's head.

पदच्छेदः

ताडितःताडित (√ताडय् + क्त, १.१)
सतद् (१.१)
तयातद् (३.१)
तत्रतत्र (√तृ लिट् म.पु. द्वि.)
गदयागदा (३.१)
भीमरूपयाभीम–रूप (३.१)
सतद् (१.१)
कपिर्कपि (१.१)
मारुतबलस्तंमारुत–बल (१.१)–तद् (२.१)
प्रहारम्प्रहार (२.१)
अचिन्तयन्अचिन्तयत् (१.१)
धूम्राक्षस्यधूम्राक्ष (६.१)
शिरोमध्येशिरस्–मध्य (७.१)
गिरिशृङ्गम्गिरि–शृङ्ग (२.१)
अपातयत्अपातयत् (√पातय् लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
ताडि तःसत या तत्रगद या भी
म रूप यासक पि र्मारुतबल
स्तंप्र हारम चिन्त यन् धू म्रा क्षस्य
शि रो म ध्येगिरि शृङ्गम पात यत्