अन्वयः

महात्मा great soul, सः he, पवनसुतः son of wind god, शत्रुम् enemy, निहत्य killing, क्षतजवहाः in the battlefield, परितश्च made to flow, संनिकीर्य river of blood, रिपुवधजनितश्रमः exhausted by killing the enemies, कपिभिः even the monkeys, सुपूज्यमानः started worshipping, मुदम् in joy, आगमत् felt.

M N Dutt

That high-souled offspring of the Wind-god, having slain his foes, and come under the influence of fatigue incident to his slaughtering his enemies, having caused rivers of gore to flow (in the field), experienced the excess of joy on being honoured of the monkeys.

Summary

The son of wind god, the great soul, having killed the enemy in the battlefield and making the river of blood to flow, was exhausted by killing enemies. The monkeys started worshipping him in joy.॥ इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेद्विपञ्चाशस्सर्गः ॥This is the end of the fifty second sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
तु	तु (अव्ययः)
पवनसुतो	पवनसुत (१.१)
निहत्य	निहत्य (√नि-हन् + ल्यप्)
शत्रुं	शत्रु (२.१)
क्षतजवहाः	क्षतज–वह (२.३)
सरितश्च	सरित् (२.३)–च (अव्ययः)
संविकीर्य	संविकीर्य (√संवि-कृ + ल्यप्)
रिपुवधजनितश्रमो	रिपु–वध–जनित (√जनय् + क्त)–श्रम (१.१)
महात्मा	महात्मन् (१.१)
मुदम्	मुद् (२.१)
अगमत्	अगमत् (√गम् प्र.पु. एक.)
कपिभिश्च	कपि (३.३)–च (अव्ययः)
पूज्यमानः	पूज्यमान (√पूजय् + शानच्, १.१)

छन्दः

पुष्पिताग्रा []

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
स	तु	प	व	न	सु	तो	नि	ह	त्य	श	त्रुं
क्ष	त	ज	व	हाः	स	रि	त	श्च	सं	वि	की	र्य
रि	पु	व	ध	ज	नि	त	श्र	मो	म	हा	त्मा
मु	द	म	ग	म	त्क	पि	भि	श्च	पू	ज्य	मा	नः