६.४५.४१

उभे प्रमुदिते सैन्ये रक्षोगणवनौकसाम् ।
वेगितानां समर्थानामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम् ।
परस्परं चाह्वयतां निनादः श्रूयते महान् ॥

अन्वयः

नदताम् yelling noise, राक्षसानांच of Rakshasas, गर्जताम् roaring, वानराणांच noise of Vanaras, उभे both, सैन्ये army, प्रमुदिते highly rejoiced, वेगितानाम् seized with speed, समर्थानाम् powerful, अन्योन्यवधकाङ् क्षिणाम् who sought the destruction of one another, परस्परम् one another, आह्वयताम् challenging, रक्षोगणवनौकसाम् armies of Rakshasas and Vanaras, महान् huge, निनादः roar, श्रूयते was heard.

Summary

The yelling noise of Rakshasas and roaring noise of Vanaras of both armies, who were powerful and seized with speed, who sought the destruction of one another, challenging noises of Rakshasas and Vanaras, highly rejoiced, was heard.

पदच्छेदः

उभेउभ् (१.२)
प्रमुदितेप्रमुदित (√प्र-मुद् + क्त, १.२)
सैन्येसैन्य (१.२)
रक्षोगणवनौकसाम्रक्षस्–गण–वनौकस् (६.३)
वेगितानांवेगित (६.३)
समर्थानाम्समर्थ (६.३)
अन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम्अन्योन्य–वध–काङ्क्षिन् (६.३)
परस्परंपरस्पर (२.१)
चाह्वयतांच (अव्ययः)–आह्वयत् (√आ-ह्वा + शतृ, ६.३)
निनादःनिनाद (१.१)
श्रूयतेश्रूयते (√श्रु प्र.पु. एक.)
महान्महत् (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
उ भेप्रमुदि ते सै न्ये र क्षोगण
व नौक साम् वेगि ता नांस म र्था ना
म न्योन्यवध काङ्क्षि णाम्प रस्प रं
चाह्वय तांनि ना दः श्रूय तेम हान्