अन्वयः

महाकपिः great Vanara, वीर्यवान् valiant one, सः he, नीलः Nila, निशितैः sharp, ज्वलनोपमैः glowing like tongues of fire, शरैः arrows, अभिहतः having been hit, वृक्षम् tree, उत्पाट्य uprooting, परमदुर्धर्षम् most difficult to encounter, आपतन्तम् rushing towards, तंप्रहस्तम् that Prahastha, ताडयामास struck.

M N Dutt

That mighty monkey-Nila-endowed with energy, struck with those sharpened shafts resembling flames, uprooting a tree, assailed therewith the irrepressible Prahasta-who was rushing against him.

Summary

Great Vanara, a valiant one, Nila having been hit with arrows sharp as tongues of fire, struck Prahastha, who is most difficult to encounter and rushing towards him by uprooting a tree.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
तं	तद् (२.१)
परमदुर्धर्षम्	परम–दुर्धर्ष (२.१)
आपतन्तं	आपतत् (√आ-पत् + शतृ, २.१)
महाकपिः	महत्–कपि (१.१)
प्रहस्तं	प्रहस्त (२.१)
ताडयामास	ताडयामास (√ताडय् प्र.पु. एक.)
वृक्षम्	वृक्ष (२.१)
उत्पाट्य	उत्पाट्य (√उत्-पाटय् + ल्यप्)
वीर्यवान्	वीर्यवत् (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	तं	प	र	म	दु	र्ध	र्ष
मा	प	त	न्तं	म	हा	क	पिः
प्र	ह	स्तं	ता	ड	या	मा	स
वृ	क्ष	मु	त्पा	ट्य	वी	र्य	वान्