६.४७.१०२

स तां विधूमानलसंनिकाशां; वित्रासनीं वानरवाहिनीनाम् ।
चिक्षेप शक्तिं तरसा ज्वलन्तीं; सौमित्रये राक्षसराष्ट्रनाथः ॥

अन्वयः

राक्षसराष्ट्रनाथः Lord of the world of Rakshasas, सः he, सधूमानलसन्निकाशाम् like fire without smoke, संयति similar, वानराणाम् Vanaras, वित्रासनीम् create fear, ज्वलन्तीम् emitting fire, तांशक्तिम् that javelin, तरसा instantly, सौमित्रये on Saumithri, चिक्षेप flung.

M N Dutt

The sovereign of the Rākşasas and their lord in that encounter hurled at Sumitrā's son the dart resembling smoking fire, sending up living flames, and striking terror into the monkeys.

Summary

The Lord of the world of Rakshasas instantly flung javelin, emitting fire without smoke, on Saumithri, which created fear among Vanaras.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
तांतद् (२.१)
विधूमानलसंनिकाशांविधूम–अनल–संनिकाश (२.१)
वित्रासनींवित्रासन (२.१)
वानरवाहिनीनाम्वानर–वाहिनी (६.३)
चिक्षेपचिक्षेप (√क्षिप् लिट् प्र.पु. एक.)
शक्तिंशक्ति (२.१)
तरसातरस् (३.१)
ज्वलन्तींज्वलत् (√ज्वल् + शतृ, २.१)
सौमित्रयेसौमित्रि (४.१)
राक्षसराष्ट्रनाथःराक्षस–राष्ट्र–नाथ (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१०११
तांवि धू मा संनि का शां
वि त्रा नीं वा वाहि नी नाम्
चि क्षे क्तिं साज्व न्तीं
सौ मित्र ये राक्ष राष्ट्र ना थः