६.४७.१३०

तं विह्वलन्तं प्रसमीक्ष्य रामः; समाददे दीप्तमथार्धचन्द्रम् ।
तेनार्कवर्णं सहसा किरीटं; चिच्छेद रक्षोऽधिपतेर्महात्माः ॥

अन्वयः

रामः Rama, विह्वलन्तम् swooning, तम् him, प्रसमीक्ष्य seeing, अथ then, दीप्तम् flaming, अर्थचन्द्रम् crescent shaped, समाददे took up, तेन by that, महात्मा great soul, सहसा hastily, अर्कवर्णम् red like sun, किरीटम् crown, चिच्छेद broke into pieces.

M N Dutt

Seeing him overwhelmed, Ráma took up a flaming half-moon and with the same at once severed the sun-bright tiara of the high-souled sovereign of the Rākşasas.

Summary

Seeing Ravana swooning, great soul Rama took up a crescent shaped arrow and hastily broke his crown into pieces which were shining bright red like the Sun.

पदच्छेदः

तंतद् (२.१)
विह्वलन्तंविह्वलत् (√वि-ह्वल् + शतृ, २.१)
प्रसमीक्ष्यप्रसमीक्ष्य (√प्रसम्-ईक्ष् + ल्यप्)
रामःराम (१.१)
समाददेसमाददे (√समा-दा लिट् प्र.पु. एक.)
दीप्तम्दीप्त (√दीप् + क्त, २.१)
अथार्धचन्द्रम्अथ (अव्ययः)–अर्धचन्द्र (२.१)
तेनार्कवर्णंतद् (३.१)–अर्क–वर्ण (२.१)
सहसासहस् (३.१)
किरीटंकिरीट (२.१)
चिछेदचिछेद (√छिद् लिट् प्र.पु. एक.)
रक्षोऽधिपतेर्रक्षस्–अधिपति (६.१)
महात्मामहात्मन् (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
तं विह्व ल न्तंप्रस मीक्ष्य रा मः
स माद दे दीप्तम थार्ध च न्द्रम्
ते नार्क व र्णंसह साकि री टं
चि च्छेद र क्षोऽधिप तेर्म हा त्माः