६.४७.१६

यश्चैष विन्ध्यास्तमहेन्द्रकल्पो; धन्वी रथस्थोऽतिरथोऽतिवीर्यः ।
विस्फारयंश्चापमतुल्यमानं; नाम्नातिकायोऽतिविवृद्धकायः ॥

अन्वयः

व्निध्यास्तमहेन्द्रकल्पः resembles Vindhya mountain in the west and Mahendra mountain, धन्वी stretching his bow and making sound, रथस्थः from the chariot, अतिरथः great chariot warrior, अतिवीरः great hero, अतुल्यमानम् unequalled in size, चापम् bow, विष्पारयन् yonder, अतिविवृद्धकायः body grown out of size, यःएषः he in that way, अयम् coming in sight, नाम्ना named, अतिकायः Atikaya.

M N Dutt

That one of a gigantic person is named Atikāya, that, like to the Setting-hill of Vindhya, furnished with the bow and stationed on a car, highly heroic, stretch his bow of unparalleled proportions.

Summary

"He who resembles Vindhya Mountain in the west (where the sun sets) and the Mahendra mountain (in size) seated on the chariot, is a great chariotwarrior, a hero unequalled in size, wielding a bow whose body is grown out of size, who is coming in sight is by name Atikaya."

पदच्छेदः

यश्चैषयद् (१.१)–च (अव्ययः)–एतद् (१.१)
विन्ध्यास्तमहेन्द्रकल्पोविन्ध्य–अस्त–महेन्द्र–कल्प (१.१)
धन्वीधन्विन् (१.१)
रथस्थोरथ–स्थ (१.१)
ऽतिरथोअतिरथ (१.१)
ऽतिवीर्यःअति (अव्ययः)–वीर्य (१.१)
विस्फारयंश्चापम्विस्फारयत् (√वि-स्फारय् + शतृ, १.१)–चाप (२.१)
अतुल्यमानंअतुल्य–मान (२.१)
नाम्नातिकायोनामन् (३.१)–अतिकाय (१.१)
ऽतिविवृद्धकायःअति (अव्ययः)–विवृद्ध (√वि-वृध् + क्त)–काय (१.१)

छन्दः

इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
य श्चैष वि न्ध्यास्तम हेन्द्र क ल्पो
ध न्वीर थ स्थोऽतिर थोऽति वी र्यः
वि स्फार यं श्चापम तुल्य मा नं
ना म्नाति का योऽतिवि वृद्ध का यः
ततजगग