तमापतन्तं सहसा समीक्ष्य; दीप्तेषुचापं युधि राक्षसेन्द्रम् ।
महत्समुत्पाट्य महीधराग्रं; दुद्राव रक्षोऽधिपतिं हरीशः ॥
तमापतन्तं सहसा समीक्ष्य; दीप्तेषुचापं युधि राक्षसेन्द्रम् ।
महत्समुत्पाट्य महीधराग्रं; दुद्राव रक्षोऽधिपतिं हरीशः ॥
अन्वयः
युधि on the battlefield, सहसा speedily, आपतन्तम् advancing suddenly, दीप्तेषुचापम् with radiant bow, राक्षसेन्द्रम् Rakshasa king, समीक्ष्य watching, हरीशः monkey, महत् great, महीधराग्रम् huge mountain top, समुत्पाट्य lifting up, रक्षोधिपतिम् towards Rakshasa king, दुद्राव went.M N Dutt
Seeing the lord of Rākşasas, furnished with flaming deep. And seeing the lord of Rākşasas, furnished with flaming a bow and arrows, suddenly rushing, the king of monkeys uprooting a mighty mountain-top, darted against the sovereign of the Rākşasa.Summary
Watching Ravana advancing suddenly on the battlefield with great speed, Sugriva took a huge mountain top and went towards Rakshasa king.पदच्छेदः
| तम् | तद् (२.१) |
| आपतन्तं | आपतत् (√आ-पत् + शतृ, २.१) |
| सहसा | सहस् (३.१) |
| समीक्ष्य | समीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्) |
| दीप्तेषुचापं | दीप्त (√दीप् + क्त)–इषु–चाप (२.१) |
| युधि | युध् (७.१) |
| राक्षसेन्द्रम् | राक्षस–इन्द्र (२.१) |
| महत् | महत् (२.१) |
| समुत्पाट्य | समुत्पाट्य (√समुत्-पाटय् + ल्यप्) |
| महीधराग्रं | महीधर–अग्र (२.१) |
| दुद्राव | दुद्राव (√द्रु लिट् प्र.पु. एक.) |
| रक्षोऽधिपतिं | रक्षस्–अधिपति (२.१) |
| हरीशः | हरि–ईश (१.१) |
छन्दः
उपजातिः [११]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | मा | प | त | न्तं | स | ह | सा | स | मी | क्ष्य |
| दी | प्ते | षु | चा | पं | यु | धि | रा | क्ष | से | न्द्रम् |
| म | ह | त्स | मु | त्पा | ट्य | म | ही | ध | रा | ग्रं |
| दु | द्रा | व | र | क्षो | ऽधि | प | तिं | ह | री | शः |