६.४८.३२

यदा भृशं तैर्निनदैर्महात्मा; न कुम्भकर्णो बुबुधे प्रसुप्तः ।
ततो मुसुण्डीमुसलानि सर्वे; रक्षोगणास्ते जगृहुर्गदाश्च ॥

अन्वयः

प्रसुप्तः sleeping, महात्मा great soul, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, भृशम् angry, तैः they, निनदैः roared, यदा that way, नबुबुधे not awakened, ततः then सर्वे all, रक्षोगणाः Rakshasas, तम् him, मुसुण्ठीः mallets, मुसलानि bars, गदाश्च and maces, जगृहुः hit.

M N Dutt

When the high-souled Kumbhakarņa sleeping soundly did not awake at that terrific tumult, the Raksasas took up Bhusundis and maces.

Summary

Kumbhakarna sleeping like that, could not be awakened. Angry Rakshasas roared and hit him with mallets and maces.

पदच्छेदः

यदायदा (अव्ययः)
भृशंभृशम् (अव्ययः)
तैर्तद् (३.३)
निनदैर्निनद (३.३)
महात्मामहात्मन् (१.१)
नन (अव्ययः)
कुम्भकर्णोकुम्भकर्ण (१.१)
बुबुधेबुबुधे (√बुध् लिट् प्र.पु. एक.)
प्रसुप्तःप्रसुप्त (√प्र-स्वप् + क्त, १.१)
ततोततस् (अव्ययः)
भुशुण्डीमुसलानिभुशुण्डि–मुसल (२.३)
सर्वेसर्व (१.३)
रक्षोगणास्तेरक्षस्–गण (१.३)–तद् (१.३)
जगृहुर्जगृहुः (√ग्रह् लिट् प्र.पु. बहु.)
गदाश्चगदा (२.३)–च (अव्ययः)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
य दाभृ शं तैर्निन दैर्म हा त्मा
न कुम्भ क र्णोबुबु धेप्र सु प्तः
त तोमु सु ण्डीमुस लानि स र्वे
र क्षोग णा स्तेजगृ हुर्ग दाश्च