स पात्यमानैर्गिरिशृङ्गवृक्षै;रचिन्तयंस्तान्विपुलान्प्रहारान् ।
निद्राक्षयात्क्षुद्भयपीडितश्च; विजृम्भमाणः सहसोत्पपात ॥
स पात्यमानैर्गिरिशृङ्गवृक्षै;रचिन्तयंस्तान्विपुलान्प्रहारान् ।
निद्राक्षयात्क्षुद्भयपीडितश्च; विजृम्भमाणः सहसोत्पपात ॥
अन्वयः
सः he, पात्यमानैः descending, गिरिशृङ्गवृक्षैः mountain peaks, trees, तान् sensation, विपुलान् huge, प्रहारान् hitting, अचिन्तयन् not knowing, निद्राक्ष्यात् getting out of sleep, क्षुद्भयपीडितश्च tormented by hunger, विजृम्भमाणः sprang up, सहसा suddenly, उत्पपात awakened.M N Dutt
Assailed with mountain-peaks and trees descending on his body, he without minding those tremendous blows, on sleep having been dispelled. Suddenly got up yawning, suffering the pangs of hunger.Summary
Tormented by hunger and hit by mountain peaks and huge trees he sprang up suddenly descended and awakened.पदच्छेदः
| स | तद् (१.१) |
| पात्यमानैर् | पात्यमान (√पातय् + शानच्, ३.३) |
| गिरिशृङ्गवृक्षैर् | गिरि–शृङ्ग–वृक्ष (३.३) |
| अचिन्तयंस्तान् | अचिन्तयत् (१.१)–तद् (२.३) |
| विपुलान् | विपुल (२.३) |
| प्रहारान् | प्रहार (२.३) |
| निद्राक्षयात् | निद्रा–क्षय (५.१) |
| क्षुद्भयपीडितश्च | क्षुध्–भय–पीडित (√पीडय् + क्त, १.१)–च (अव्ययः) |
| विजृम्भमाणः | विजृम्भमाण (√वि-जृम्भ् + शानच्, १.१) |
| सहसोत्पपात | सहस् (३.१)–उत्पपात (√उत्-पत् लिट् प्र.पु. एक.) |
छन्दः
उपजातिः [११]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | पा | त्य | मा | नै | र्गि | रि | शृ | ङ्ग | वृ | क्षै |
| र | चि | न्त | यं | स्ता | न्वि | पु | ला | न्प्र | हा | रान् |
| नि | द्रा | क्ष | या | त्क्षु | द्भ | य | पी | डि | त | श्च |
| वि | जृ | म्भ | मा | णः | स | ह | सो | त्प | पा | त |